وزارت معادن و پترولیم رژیم طالبان، روز دوشنبه ۲۷ بهمن (۱۶ فوریه) اعلام کرد که استخراج طلا به شیوه «زرشویی» (طلاشویی/ شستن شن و ماسه‌ حاوی ذرات طلا برای استحصال این فلز گرانبها) در شهرستان‌های شهر بزرگ، یاوان، کوهستان، راغستان، خواهان و ارغنجخواه استان بدخشان در شمال‌ شرق افغانستان ادامه دارد. 

در اطلاعیه این وزارتخانه ادعا شده است که بیش از ۱۰۰ هزار نفر مستقیم یا غیرمستقیم در بخش استخراج معادن طلا به روش زرشویی و فعالیت‌های مرتبط با آن در استان بدخشان مشغول به کارند. با این حال عکس‌هایی که طالبان منتشر کرده‌اند، نشان می‌دهد  در یکی از سایت استخراج طلا در بدخشان، ماشین‌‌های سنگین و متعدد در حال کارند که با ادعای استخراج طلا به روش سنتی و اشتغال‌زایی گسترده همخوانی ندارد. 

پیش از این نیز عکس‌ها و ویدیوهایی منتشر شده بود که نشان می‌داد استخراج معادن طلای بدخشان و تخار به‌ شکل شبانه‌‌روزی جریان دارد تا روند استخراج با شتاب بیشتری پیش برود. 

بنا بر ادعای وزارت معادن و پترولیم طالبان، «بهره‌‌برداری از معادن و زرشویی نه‌تنها برای مردم فرصت‌های شغلی فراهم کرده، بلکه وضعیت اقتصادی منطقه را نیز به‌ میزان قابل‌توجهی بهبود بخشیده است و بسیاری از ساکنان محلی که قبلا بیکار بودند و مشکلات اقتصادی داشتند، اکنون از طریق این پروژه‌ها درآمد دارند» .

این در حالی است که ساکنان بدخشان همچنان با بیکاری و فقر دست‌وپنجه نرم می‌کنند و این ادعاهای طالبان با واقعیت‌ موجود نمی‌خواند. بر اساس گزارش‌ها، ساکنان بومی این مناطق از استخراج طلا با استفاده از ماشین‌آلات سنگین و کاهش نقش نیروی انسانی ناراضی‌اند. 

تا پیش از استفاده از ماشین‌‌آلات صنعتی، استخراج طلا در افغانستان به‌ روش سنتی «زرشویی» انجام می‌شد. در این روش، نیروی انسانی بومی در روند استخراج سهیم بود و مقداری از دستمزدش را هم به‌عنوان مالیات به دولت پیشین افغانستان پرداخت می‌کرد. اما رژیم طالبان با واگذاری استخراج معادن طلا به شرکت‌های بزرگ، به‌ ویژه شرکت‌های چینی، عملا دست مردم بومی را از استخراج طلا کوتاه کرد. 

سال گذشته شماری از ساکنان شهرستان شهر بزرگ بدخشان در اعتراض به واگذاری معادن طلا به پیمانکاران وابسته به طالبان و جلوگیری از فعالیت کارگران بومی، اعتراض کردند. این معدن‌‌کاران از طالبان می‌خواستند که مانند گذشته از استخراج معادن طلا سهمی به آنان داده شود تا درآمدشان به‌ طور کامل از بین نرود، اما این درخواست پذیرفته نشد.  

وزارت معادن و پترولیم طالبان همچنین مدعی شد که  شرکت‌های پیمانکار استخراج معادن طلا در بدخشان ۱۷ پروژه توسعه‌ای به ارزش ۲۲۳ میلیون افغانی راه‌اندازی کرده‌اند که از جمله آن‌ها کشیدن جاده‌ و همچنین ساخت پنج پل اصلی روی رودخانه کوکچه، تاسیس شبکه‌های آبرسانی، خدمات عمومی و سایر پروژه‌های اساسی است.

این وزارتخانه که تاکنون هیچ عکس یا ویدیویی مرتبط با این ادعاها منتشر نکرده، در اطلاعیه خود تاکید کرده است که «این پروژه‌ها در بهبود زندگی مردم منطقه نقش مهمی دارند و فرصت‌های شغلی بسیاری ایجاد کرده‌اند». 

روند استخراج معادن طلای بدخشان از طریق شرکت‌های چینی (و البته با مشارکت مقام‌های ارشد طالبان و هواداران آنان)، به‌ شکل شفاف انجام نمی‌شود. طالبان جزئیات قراردادهای استخراج را مشخص نمی‌کنند و معلوم نیست میزان دقیق عواید حاصل از استخراج این معادن طلا چقدر است. با این حال وزارت معادن و پترولیم رژیم طالبان تاکید کرده است که استخراج معادن طلا «قانونی» و با مدیریت «شفاف» منابع معدنی انجام می‌شود تا اقتصاد ملی تقویت شود. 

روند استخراج طلا در بدخشان و تخار در حالی  با حمایت طالبان تشدید شده است که این روند اغلب با همان روش زرشویی اما به شکل صنعتی انجام می‌شود که به حجم زیادی آب برای شست‌وشوی ریگ‌ و ماسه‌ها نیاز دارد. برداشت بی‌رویه از منابع آبی برای استفاده در روند استخراج معادن طلا، بر اکوسیستم و محیط زیست منطقه آثار منفی جدی به جا می‌گذارد. 

حدود یک‌ ماه و نیم پیش، ساکنان منطقه سمتی در شهرستان چاه‌آب استان تخار در واکنش به استخراج طلا و سهیم نبودن در عواید این معادن دست به اعتراض زدند، اما طالبان این اعتراض‌ها را سرکوب کردند و روند استخراج را از سر گرفتند. معترضان می‌گفتند استخراج طلا نه‌‌تنها موجب شکوفایی اقتصادی نشده، بلکه به زمین‌های زراعی و منابع آبی‌ آنان آسیب رسانده است. با این حال، طالبان به زور اسلحه، این اعتراض‌ها را سرکوب کردند و پشت شرکت‌های استخراج‌‌کننده طلا ایستادند. 

در سایه این اقدام‌ها و قراردادهای غیرشفاف استخراج طلا پس از سقوط نظام جمهوری، وضع مالی بخشی از فرماندهان و نیروهای طالبان زیرورو شده است؛ آن‌ها ظرف چهار سال و نیم گذشته املاک و زمین‌های بسیاری خرید‌ه‌اند و انباشت ثروت مشغول‌اند. در حالی که اکثر مردم افغانستان همچنان در فقر و گرسنگی به‌ سر می‌برند.