فایننشال تایمز در گزارشی که روز دوشنبه ۲۳ فوریه (چهارم اسفند) منتشر کرد، با توجه به اسناد فاششده و قراردادهای میان مسکو و تهران، از کمک روسیه برای بازسازی دفاع هوایی جمهوری اسلامی خبر داد.
بر اساس این گزارش، پس از آنکه تواناییهای دفاعی جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل آسیبهای زیادی دید، این کشور به سراغ روسیه رفت و برای خرید هزاران موشک دوشپرتاب (Shoulder-fired missile) پیشرفته یک قرارداد تسلیحاتی محرمانه به ارزش ۵۰۰ میلیون یورو امضا کرد.
«موشک دوشپرتاب» نوعی اسلحه سبک و قابلحمل است که یک نفر میتواند آن را روی شانه خود بگذارد و موشک شلیک کند. این سلاحها معمولا برای هدف قرار دادن هلیکوپترها یا زرهپوشها در فاصله کوتاه طراحی شدهاند و قابلیت آمادهسازی و شلیک سریع دارند.
فایننشال تایمز بر اساس شواهدی که به دست آورده، نوشته است قرارداد تهران و مسکو که در ماه دسامبر و در روسیه امضا شد، آن کشور را متعهد میکند ۵۰۰ موشک «وربا» (Verba) و دو هزار و ۵۰۰ موشک ۹ام۳۳۶ را طی سه سال به جمهوری اسلامی ایران تحویل دهد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
«وربا» که یکی از مدرنترین سیستمهای دفاع هوایی روسیه است، یک موشک هدایتشونده مادون قرمز دوشپرتاب به شمار میرود که قادر به هدف قرار دادن موشکهای کروز، هواپیماها در ارتفاع پایین و پهپادها است. این سامانه که تیمهای کوچک سیار آن را اداره میکنند، به نیروهای زمینی اجازه میدهد بهسرعت و بدون تکیه بر تاسیسات راداری ثابت که در برابر حملات آسیبپذیرترند، پدافندهای پراکنده ایجاد کنند.
طبق قرارداد ۴۹۵ میلیون یورویی وربا، تحویل این سامانهها در سه مرحله برنامهریزی شده است و از ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۹ ادامه خواهد داشت. یک فرد آگاه از این معامله گفت که ممکن است تعداد کمتری از این سامانهها زودتر به تهران تحویل داده شده باشد.
طبق قراردادی که فایننشال تایمز مشاهده کرده، تهران در ژوییه گذشته، این سامانهها را درخواست کرد؛ یعنی تنها چند روز پس از پایان جنگ ۱۲ روزه که در آن ایالات متحده برای حمله به سه مرکز هستهای کلیدی جمهوری اسلامی، به اسرائیل پیوست. در طول آن عملیات، شبکه یکپارچه پدافند هوایی جمهوری اسلامی بهشدت تضعیف شد و نیروی هوایی اسرائیل در سایه آن، موفق شد برتری هوایی خود را بر بخشهای بزرگی از ایران بهسرعت برقرار و آن را حفظ کند.
در این گزارش تازه، به نقل از یک مقام ارشد سابق آمریکایی آمده است که روسیه احتمالا این توافق را راهی برای کمک به بازسازی روابط خود با جمهوری اسلامی میداند، زیرا در طول جنگ ۱۲ روزه آشکارا در کمک به متحد خود، کوتاهی کرد؛ اقدامی که بسیار بحثبرانگیز شد.
به نوشته فایننشال تایمز، توافق جدید تهران و مسکو برای تحویل موشکهای «وربا» میان روسوبورون اکسپورت (سازمان صادرات تسلیحات دولتی کرملین) و نماینده وزارت دفاع و لجستیک نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در مسکو منعقد شد. شواهد بهدستآمده نشان میدهد این قرارداد را شخصی به نام روحالله کاتبی به نمایندگی از جمهوری اسلامی تنظیم کرده است که پیش از این، واسطه فروش صدها موشک بالیستیک برد کوتاه فتحــ۳۶۰ ساخت ایران به روسیه برای استفاده در حمله به اوکراین بود.
آمریکا کاتبی را سال ۲۰۲۴ به دلیل فعالیت به نمایندگی از وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی تحریم کرد و وزارت خزانهداری آمریکا هم او را رابط دولت روسیه با وزارت دفاع جمهوری اسلامی معرفی کرد.
کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه، هم این هفته به طور ضمنی تایید کرد که چندین پرواز اخیر از روسیه حاوی محمولههای نظامی برای تهران بودهاند. او در یک گفتگوی رسانهای بدون ارائه جزئیات، گفت: «ما چند سالی است که توافقنامههای نظامی و دفاعی قوی با روسیه امضا کردهایم و این توافقنامهها در حال اجرا هستند.»
طی هشت روز گذشته، یک هواپیمای باری ایلیوشین ۷۶ (Il-76TD) روسیه دستکم سه پرواز به مقصد کرج انجام داده است. دستکم یک هواپیمای دیگر از این نوع نیز اواخر دسامبر به ایران پرواز کرد.
طبق گزارشها، جمهوری اسلامی در ژانویه حدود شش هلیکوپتر تهاجمی میل۲۸ (Mi-28) از روسیه دریافت کرد. طبق اسنادی که به دست فایننشال تایمز رسیده، شرکت روسوبورون اکسپورت موشکهای ۹ام ۳۶۶ را هم به قیمت ۱۷۰ هزار یورو برای هر واحد و پلتفرمهای پرتاب را نیز به قیمت ۴۰ هزار یورو به جمهوری اسلامی ایران میفروشد. در این قرارداد فروش ۵۰۰ دوربین دید در شب (Mowgli-2) برای ردیابی هواپیماها و سایر اهداف در تاریکی هم منظور شده است.
جزئیات فاششده از توافق جمهوری اسلامی و روسیه زمانی منتشر میشود که دونالد ترامپ، رئيسجمهوری ایالات متحده، نیروی نظامی گستردهای را در خاورمیانه گرد آورده و تهران را به حمله تهدید کرده است.
به باور ناظران، حتی اگر برخی از این تسلیحات به تهران تحویل داده و مستقر شده باشند، هم بعید است که بتوانند سطح کلی توان دفاعی جمهوری اسلامی را در جنگ جدید با اسرائیل یا ایالات متحده، به میزان قابلتوجهی تقویت کنند. با این حال میتوانند اجرای عملیات با استفاده از هلیکوپترها و هواپیماها در ارتفاع پایین را برای ایالات متحده خطرناک کنند و تاکتیکهایی را که در بازداشت نیکولاس مادورو، رئیسجمهوری سابق ونزوئلا، استفاده شدند، دشوارتر کنند.
برخلاف سیستمهای دفاع هوایی راهبردی بزرگتر روسیه مانند اس۳۰۰ و اس۴۰۰، سامانههای وربا به آموزش و هماهنگی گسترده نیازی ندارند و میتوانند بسیار سریعتر به کار گرفته شوند. کارشناسان یادآور میشوند این ابزارها اگرچه توانایی تهران را برای مواجهه با قابلیتهای پیشرفتهترین ارتش متعارف جهان تغییری اساسی نخواهند داد، قادر خواهند بود جنگ احتمالی را طولانیتر کنند.
