حتی به‌رغم اعزام «آرمادا»ی رئیس‌جمهور ترامپ به نزدیکی‌های ایران، جمهوری اسلامی بار دیگر به یک راهکار آشنا متوسل شده است: بحث بر سر کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای طی روندی از مذاکرات طولانی.

تهران و واشنگتن هر دو برسر اینکه برای رسیدن به توافق احتمالی باید گفتگو کنند، اتفاق نظر دارند، اما از سویی با توجه به اختلافات اساسی که وجود دارد و از سوی دیگر، به‌دلیل افزایش حضور نیروهای آمریکایی در منطقه و همچنین نگرانی اسرائیل از برنامه موشک‌های بالستیک ایران، مسیر دیپلماسی ممکن است دشوارتر از آن چیزی باشد که جمهوری اسلامی تصور می‌کند.

نمایندگان جمهوری اسلامی و ایالات متحده در گفتگوهایشان اظهار کرده‌اند که مذاکرات روز جمعه در عمان موفقیت‌آمیز بوده و دور دوم گفتگوها را انتظار می‌کشند، به این معنا که فعلا خطر اقدام نظامی آمریکا از سر رژیم حاکم بر ایران برداشته شده است.

با اینکه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، درمورد روند گفتگوها ابراز خوش‌بینی کرده بود، روز شنبه بار دیگر با انتشار پیامی در حساب تلگرام، موضع حاکمیت را تکرار کرد و گفت که از حق غنی‌سازی دست نخواهند کشید و موشک‌های بالستیک قابل مذاکره نیستند.

در این پیام ادعا شده است که اگرچه هیچ مذاکره مستقیمی میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی وجود نداشت، «فرصتی برای دست دادن با هیئت آمریکایی» به وجود آمد.

دونالد ترامپ نیز عصر جمعه به خبرنگاران گفت که مذاکرات «شروع خوبی» داشته و او «هیچ عجله‌ای» برای رسیدن به توافق ندارد. او درعین‌حال تاکید کرد که تهران باید با «نداشتن سلاح هسته‌ای» موافقت کند. مذاکره‌کنندگان آمریکایی هم پیش‌تر گفته‌اند که حرف آخر ایالات متحده این است که جمهوری اسلامی به‌هیچ‌وجه غنی‌سازی هسته‌ای انجام ندهد، کل اورانیوم غنی‌شده خود، به‌ویژه حدود ۴۴۰ کیلوگرم با غنای نزدیک به بمب اتمی را که برای ساخت ۱۰ سلاح کافی است تحویل دهد، برد موشک‌های بالستیکش را محدود کند، و به حمایت از شبه‌نظامیان نیابتی منطقه‌ای‌اش مانند حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها پایان دهد.

اسرائیل نیز توافق احتمالی تهران و واشنگتن را با دقت زیرنظر دارد و نگران تولید موشک‌های بالستیک ازسوی جمهوری اسلامی است.

به‌رغم تمامی این نگرانی‌ها، دونالد ترامپ، که در گذشته طرفدار اقدام نظامی سریع و محدود بود، به نظر می‌رسد اکنون توافقی را ترجیح می‌دهد که بتواند آن را «یک پیروزی سریع» اعلام کند، بدون اینکه درگیر یک جنگ طولانی منطقه‌ای شود؛ جمهوری اسلامی نیز به همین امیدوار است و ترجیح می‌دهد که با هر امکانی سایه جنگ را از سر خودش دور کند.

جمهوری اسلامی و عباس عراقچی تجربه‌ای طولانی در مذاکره دارند و حتی اکنون نیز، در ضعیف‌ترین وضعیت رژیم حاکم بر ایران پس از جنگ ۱۲روزه و سرکوب خونین اعتراضات مردمی، به این شیوه متوسل شده است.

آنچه واقعا جالب است این است که ایران همچنان بر چارچوب مذاکره اصرار دارد، گویی هیچ چیز تغییر نکرده، هیچ تهدید داخلی ازسوی معترضان یا تهدید خارجی ازسوی ناوگان عظیم ترامپ وجود ندارد، و شرایط و ضوابط مذاکره همان چیزی است که در پاییز گذشته و قبل از جنگ ۱۲روزه ژوئن برقرار بود.

چنین شرایطی این پرسش را مطرح می‌کند که آیا ترامپ از صبر و شکیبایی کافی برای مسیر طولانی‌مدت مذاکره با تهران برخوردار است یا نه؛ این موضوعی است که تهران در حال آزمون آن است و به تعلل طرف آمریکایی در برخورد نظامی امید بسته است.

مانند ونزوئلا، حضور نظامی در نزدیکی ایران برای افزایش فشار بر این کشور با هدف گرفتن امتیاز از آن، طراحی شده است، اما نیروهای آمریکایی نیز برای آمادگی به‌منظور ورود به یک جنگ منطقه‌ای، درصورت شروع آن، آن‌طور که تهران تهدید کرده است، به زمان بیشتری نیاز دارند.

این موضوع، زمان کافی برای انجام مذاکرات را در اختیار دونالد ترامپ می‌گذارد، اما اینکه چقدر طول می‌کشد و آیا واقعا مذاکرات با هدف رسیدن به یک توافق ادامه می‌یابد یا اهداف دیگری پشت آن است، هنوز نامشخص است.

برخی تحلیلگران می‌گویند تهدیدهای ترامپ در حمایت از ایرانیانی که به رژیم اعتراض کردند و هزاران نفر از آنان جان باختند، سبب خواهد شد ترامپ درنهایت موضع جدی‌تری در قبال تهران اتخاذ کند و احتمال اقدام نظامی به‌طور قابل توجهی بیشتر از گذشته شده است.

در سوی دیگر نیز برخی معتقدند که هدف اصلی ترامپ نه وقت‌کشی برای آمادگی نظامی بیشتر، بلکه یک دیپلماسی واقعی است. با این حال، این عده بر این باورند که غنی‌سازی صفر اورانیوم، محدودیت ساخت و برد موشک‌های بالستیک و قطع حمایت از نیروهای نیابتی برای رژیم حاکم بر ایران به‌معنای تسلیم کامل خواهد بود، حتی اگر ایران از نظر نظامی شکست نخورده باشد. بنابراین جمهوری اسلامی به این خواسته‌ها تن نمی‌دهد و مذاکرات دیر یا زود به فروپاشی منجر خواهد شد.

برگرفته از نیویورک‌تایمز